عبد الرضا سالار بهزادى

53

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

درآمدى بر تاريخ بلوچستان در قرون اخير و حكومت ابراهيم خان سعد الدوله فاتح بلوچستان سرزمين ايران مهد و آرامگاه دليرانى است كه نام ايران ، و وجب به وجب خاك اين سرزمين را مقدس مىداشتند و در راه حفظ و اعتلاى آن در دور افتاده‌ترين مناطق اين مرز و بوم جان بر كف دست مىنهادند ، بىآنكه انتظار تعزيز و تكريم و حق‌شناسى از احدى داشته باشند . چه بسيار از اين قهرمانان گمنام و فروتن كه يك تنه و بدون پشتيبانى حاكمان و واليان و فرمانروايان مركزنشين و در مواردى عليرغم آنها با قدرتهاى بزرگ جهانى زمان خود كه هريك در هنگامهء فروغلتيدن اين مملكت به حضيض ذلّت در انديشهء تجاوز به گوشه‌اى از اين ملك بودند درافتادند ، و چه بسيار كه در همان مبارزهء تنهاى خود گوشمالى سخت به آنان دادند . در تمام صفحات كتب تاريخ ما نام و نشانى از اين يلان فروتن و بىمدعا به چشم نمىخورد ، و باز زهى به داد و انصاف همان بيگانگان كه با همهء خصومت و عداوتشان اگر نامى هم از اين قهرمانان گمنام و شرح مبارزات قهرمانانه‌شان بجاى مانده است ، در كتب تاريخ و يا سفرنامه‌هاى همانهاست . جاى تأسف باز هم بيشتر است كه تاريخ‌نويسان ما حتى پس از آشنايى با نام و شرح قهرمانيهاى اين سازندگان گمنام تاريخ ، در پى شناسايى بيشتر آنها برنيامده و اگر گاهى ذكر نام تنى از اينان را ضرورى ديده‌اند به شرحى مختصر و مخدوش و با اشتباهات فراوان برگرفته از همان كتب خارجى ، در پانويسى بسنده كرده‌اند . حال آنكه هرگوشهء اين سرزمين با ياد و خاطرهء در حال زوال اين گونه قهرمانان آراسته است . از ميان اينان ، آنى كه برآنم ازو سخن گويم - كه قهرمانى بزرگ بود و تاريخ‌نويسان ما بىاعتنايى نامنصفانه در حق او روا داشته‌اند - ابراهيم خان سرتيپ بمى ، ملقب به سعد الدوله است كه به حق بايد وى را فاتح بلوچستان ايران خواند . او از 1270 ه . ق . تا زمان وفاتش به سال 1301 ه . ق . يعنى بيش از سى سال از حساس‌ترين سالهاى تاريخ جديد ايران و از سرنوشت‌سازترين سنوات تاريخ منطقهء بلوچستان و مناطق سرحدى هندوستان ، حكمران بم و بلوچستان بوده است . ابراهيم خان فرزند على خان و از طايفهء بهزادى بمى است . در باب ابتداى كار على خان